...Prawdziwa głodowa apokalipsa zdziesiątkowała Chiny w latach 1958-61. Szaleństwo polityki Wielkiego Skoku sprawiło, że po raz pierwszy w historii głodował cały kraj. Wcześniej wielkie głody wybuchały jedynie w regionach dotkniętych klęskami żywiołowymi. W 1960 roku wymierały całe wsie. Znów trudno było przejechać chińskimi drogami, zasłanymi ciałami zmarłych, znów doprowadzeni do ostateczności chłopi w różnych częściach Chin jedli zmarłych i własne dzieci. Tylko w okręgu Gushi w południowym Henanie, liczącym niespełna 900 tys. mieszkańców, komunistyczni urzędnicy odnotowali ponad 200 przypadków kanibalizmu. W 1960 roku co dwudziesty piąty Chińczyk zmarł z głodu. Według chińskich szacunków w czasie Wielkiego Skoku zmarło 46 milionów ludzi. Większość badaczy zachodnich liczbę ofiar szacuje na 55-60 milionów.

 






*** Włodzimierz Kalicki - W domu smoka - CHINY cz. 2 - Dostać twarz w Fuzhou
Gazeta Wyborcza - 06/03/1998

...Chińskie toalety publiczne są bowiem zdecydowanie zbyt publiczne. Te w centrum powiatowego miasta w prowincji Shanxi w ogóle nie miały drzwi. Po załatwieniu swoich potrzeb Chińczycy zapalali papierosy i przystawali przed moją kabiną, by sprawdzić, jak prezentuje się anatomia białasa. W toalecie na zapleczu restauracji w Tai'an przegródki między kabinami sięgały raptem do kolan. Można było załatwiać potrzeby fizjologiczne nie przerywając pogaduszek. Najdziwniejszą toaletę ujrzałem na dworcu autobusowym w Henanie. Spore, wykładane jasną terakotą pomieszczenie było puste. Jedynie pod ścianą ciągnęło się przez całą salę wyłożone tą samą terakotą podwyższenie, wysokie na stopę, szerokie na półtora metra. W środku podwyższenia znajdował się głęboki i szeroki na stopę, także wyłożony terakotą, kanał, w którym żwawo płynęła czysta woda. Jedni nad kanałem stali, inni kucali. Nikt nie wyglądał na zakłopotanego. Czasem tylko ktoś ze śmiechem komentował wygląd przepływających pod nogami obiektów.

 






*** Włodzimierz Kalicki - W domu smoka - CHINY cz. 3 - MY, PROFESOROWIE
Gazeta Wyborcza - 03/04/1998

...Na nowych, szerokich drogach nie widać pośpiechu. Najwolniej jeździ jesienią. Jesienią trzeba przecież wymłócić ryż, pszenicę, proso. Oszczędni chińscy chłopi nie marnują juanów na wynajęcie przenośnej młockarni wielkości niewielkiej lodówki. Na północy w początkach września wynoszą snopki ściętego zboża na szosy i pracowicie zaścielają jezdnie ryżowym dywanem. W prowincjach Shanxi i Shandong drogi łączące miasta powiatowe wyglądają wtedy jak bezkresne, złociste tasiemki. Tylko gdzieniegdzie spod źdźbeł wyziera czarny asfalt. Samochody młócą zboże kołami. Tam gdzie chłop położył nieco grubszą wiązkę ryżu, auto podskakuje, jęczą amortyzatory, skrzypi cała karoseria. Ale kierowcy nie klną, nie złoszczą się. Zwalniają i tak manewrują samochodami, by koła szły dokładnie po kłosach chłopskiego zboża, zapobiegliwie ułożonych w jednej linii.

 






*** Włodzimierz Kalicki - W domu smoka - CHINY cz. 4 - MAŁY CESARZ
Gazeta Wyborcza - 15/05/1998

...W połowie lat siedemdziesiątych, u schyłku rewolucji kulturalnej, ostatecznie zorganizowano system kontroli urodzeń. Wszyscy dorośli musieli wypełniać co miesiąc szczegółowe formularze. Obywatel musiał wyjaśniać, czy jako środek kontroli urodzin stosuje: "sterylizację/aborcję/pigułki antykoncepcyjne/zastrzyki/spiralę domaciczną/inne". Poza tym regularnie, co najmniej cztery razy w roku, winien był uzyskać pisemną "opinię kierownika małej grupy produkcyjnej", "krytyczną opinię mas" oraz opinię sezonowej inspekcji medycznej na temat swego stosunku do antykoncepcji. W miastach kobiety pracujące były regularnie i przymusowo badane przez lekarzy w zakładach pracy, czy aby nie zaszły w ciążę. Na wsi brakowało lekarzy i pielęgniarzy, władze zorganizowały zatem system kobiet zaufania partii, które miały obowiązek śledzenia, czy ich sąsiadki mają okres w terminie.

 






*** Włodzimierz Kalicki - W domu smoka - CHINY cz. 5 - Ziarnko do ziarnka
Gazeta Wyborcza - 22/05/1998

...Najpierw Mao i jego poplecznicy wpadli na genialny w swej prostocie, a przy tym świetnie pasujący do teorii Łysenki, pomysł gęstego sadzenia - jeśli siać ziarno gęściej, to gęściej wyrośnie zboże i większe będą zbiory. W wielu prowincjach rozkazano chłopom w komunach siać ziarno ryżu, pszenicy, bawełny dwa razy gęściej, niż siało się dotychczas. Zasiewy zgniły, ale to tylko upewniło Pekin, że reakcyjni chłopi sabotują rewolucyjny program gęstego siania. Chłopi z roku na rok dostawali polecenia, by siać jeszcze gęściej. W końcu obłęd sięgnął zenitu: w sytuacji wielkiego głodu i braku ziarna partia kazała komunom wysiewać dziesięć razy więcej ziarna niż siać się powinno. Wątpiących miały przekonać fotografie w partyjnych gazetach: na polu pszenicy wysianej tak gęsto, jak zalecał przewodniczący, wylegiwały się dzieci i nie spadały na ziemię. Po latach niektórzy z fotografów przyznali się, że w zboże wstawiano ławki i podpierano dzieci kijami.

 






*** Włodzimierz Kalicki - W domu smoka - CHINY cz. 6 - Sześciu z teczką w kukurydzy
Gazeta Wyborcza - 29/05/1998

...Zaczyna się lokalny dziennik telewizyjny. Pierwsza, najważniejsza wiadomość: gdzieś w polu zatrzymują się dwie limuzyny santana 2000, wysiada z nich sześciu zażywnych panów w garniturach i dostojnie, gęsiego ruszają w pole. Ostatni pan niesie czarną, skórzaną teczkę. Sześciu panów wkroczyło na pole dojrzewającej kukurydzy. Ustawili się przed kamerą w zwartą tyralierkę, wyrwali kukurydzianą łodygę. Oglądają ją w skupieniu, jak rybacy wielkiego szczupaka, pokazują sobie ramionami jej wielkość. Pan stojący w środku pokazuje coś palcem na kolbie. Zbliżenie. Ziarno pokazuje pan stojący w środku. Po chwili sześciu panów wkracza na pole, gdzie chłop orze. Chłop orze, a oni stoją w szeregu pół kroku od bruzdy i patrzą, czy chłop dobrze orze. Pochylają się nad chłopską bruzdą, przyglądają się chłopskiej bruździe, mierzą dłońmi jej głębokość i z uznaniem kiwają głowami. Dobrze chłop bruzdę wyorał.

 






*** Włodzimierz Kalicki - W domu smoka - CHINY cz. 7 - NA PIASKU
Gazeta Wyborcza - 05/06/1998

...Później w Kantonie z bezsilną złością patrzyłem na śliczne fasady kolonialnych domów w okolicach wyspy Shamian, dziewiętnastowiecznej angielsko-francuskiej enklawy kolonialnej. Na fasadach wielu z nich zapisany był już wyrok; charakterystyczny hieroglif malowany czarną farbą na tynku informował, że piękne, nieźle zachowane domy przeznaczone są do rozbiórki. Nad ich dachami błyszczały już zielonkawe hełmy szklanych wieżowców. Jest w tej wszechobecnej inwazji betonu, na prowincji, nie wiedzieć czemu, wykładanego z maniakalnym uporem niewielkimi, białymi płytkami ceramicznymi, w metropoliach zaś inkrustowanego szkłem, jest w tej inwazji siła, fantazja, pieniądz i determinacja, by dogonić i przegonić świat w jego postmodernistycznym dziwactwie.

 






*** Włodzimierz Kalicki - W domu smoka - CHINY cz. 8 - Czas złotej ryby
Gazeta Wyborcza - 12/06/1998

...Nie trzeba być naukowcem, by dostrzec, że w Kantonie, z racji sąsiedztwa z Hongkongiem, od dawna najbardziej otwartym na Zachód mieście Chin, tradycyjny kanon urody odchodzi w przeszłość. Okrągła buzia, regularne rysy, nosek tak ukształtowany, by nozdrza nie były widoczne - to już dziś za mało. W kantońskich butikach oszałamia wybór powiększających biustonoszy. O dwa, trzy numery. Drogie kliniki oferują operacje powiększania biustu i prostowania oczu. Kobiety błyskawicznie zmieniają tradycyjne gusta i marzenia, mówi doktor Wei. Kantońskie studentki, z ostrym makijażem, w dżinsach, w butach na grubej podeszwie i z kolorowymi plecaczkami wyglądają tak samo, jak dziewczęta na Krakowskim Przedmieściu. W czasie ślubu Chinki chcą być ognistymi Hiszpankami, Cygankami lub przynajmniej europejskimi hrabinami. W dziesiątkach wypożyczalni sukien ślubnych królują ogniście czerwone suknie z falbankami, cygańskie kiecki okraszone morzem cekinów, białe i słodkoróżowe kreacje z woalką i europejskim kapelusikiem. Tradycyjne kimona są w odwrocie, zepchnięte na boki witryn.